Bulletin de paie czyli francuska karta płac

Pracujesz legalnie we Francji ? Chcesz pracować legalnie we Francji ? Porozmawiajmy dziś o francuskich „bulletin de paie”, nazywanych również „fiche de paie” czyli o kartach płac.

Warto znać swoje prawa – i obowiązki – by mądrze się nimi posługiwać – i nie szkodzić sobie w przypadku na przykład konfliktu z pracodawca. Zachęcam gorąco każdego pracownika (i pracodawcę, szczególnie kiedy tworzycie małe firmy i zatrudniacie pracowników, bo jako przedsiębiorcy sami podlegacie przecież zupełnie innym prawom, prawda? :)) do przestudiowania tych praw i obowiązków. Nawet jeśli są obowiązkowe i „nic się z tym nie da zrobić – warto mieć świadomość, co się dzieje z pieniędzmi których nie widzimy bezpośrednio w naszym portfelu, a które czasem się tam dostają z zupełnie innej strony.

Ale nie tylko. Porozmawiajmy również o  tabelach płac minimalnych (grille de salaire), układach zbiorowych (convention collective) oraz o kosztach pracy i składkach.

Po lekturze tego (upierdliwego) bileciku łatwiej będzie zrozumieć, dlaczego na przykład poprawne układy z pracodawcą zaczynają się psuć na przykład w wyniku przedłużonych zwolnień. We Francji (podobnie jak w wielu innych krajach, które mają rozwinięty system świadczeń socjalnych), jeśli pracownika nie ma fizycznie w pracy, pracodawca i tak jest obowiązany płacić za niego sporą część składek socjalnych.

A pisze o tym, ponieważ szykują się nam we Francji poważniejsze reformy, niż na przykład te o przedłużeniu wieku emerytalnego. Po raz pierwszy w ciągu ostatnich lat czuje, ze te reformy wejdą w życie. Moze nie jutro, ale w ciagu 3-4 lat na pewno. Za kilka lat wrócę sobie do tego posta i westchnę – ach, to było wówczas tak ?

Bulletin de paie

Jak zapewne wiecie, aby wynająć mieszkanie we Francji właściciel wymaga często od kandydata (:)) trzy ostatnie „fiche de paie” /”bulletin de paie”. Karty płac są również wymagane, gdy ubiegamy się na przykład o kredyt. Należy je starannie przechowywać przez całe życie, zbierać wszystkie dokumenty z każdego miesiąca i to nie jest żart.
Obowiązkiem pracodawcy jest wystawienie karty płac a obowiązkiem pracownika jest jego posiadanie. Niuans polega czasem na dostarczeniu karty płac pracownikowi – często pracownik otrzymuje ten dokument w kopercie od szefa, lub pocztą. Ale dokument ten trzeba mieć, kochani !

Ok. Pracujemy, na koniec miesiąca otrzymujemy kartę płac, a tam… tabelka !

Zanim przyjrzymy się, co się znajduje w takiej tabelce, kilka słów układach zbiorczych.

Układy Zbiorcze

Większość zawodów we Francji podlega pod różne Układy Zbiorowe (Convention Collective), które są dziełem współpracy Związków Zawodowych. Z mojego (prawie 15-to letniego) doświadczenia, najciekawsze dla pracowników są układy zbiorowe przemysłu metalurgicznego – Metallurgie. Treść układu powinniśmy znaleźć bezpłatnie w dziale kadr lub od biedy kupić w Internecie. 

Układy zbiorcze uzupełniają kodeks pracy, regulują układy w zakładach pracy i określają specyficzne warunki pracy dla poszczególnych branż.

W Układach zbiorczych znajdujemy na przykład informacje, o obowiązkowym okresie próbnym (na przykład ile razy możemy mieć przedłużona umowę na okres określony), ile tygodni lub miesięcy wcześniej musimy złożyć wymówienie, ile dni urlopu nam przysługuje, wiele innych informacji oraz – słynną Grille de salaire czyli Tabelę płac minimalnych.

Dobrze jest dowiedzieć sie, jakim Układom Zbiorczym podlega firma w której pracujemy.

Dziś moja praca podlega na przykład ustaleniom Układów Zbiorczych Federacji Syntec .

Kategorie pracownikow i tabelka plac minimalnych.

W układach zbiorczych SYNTEC  mamy podział na personel administracyjny  ETAM (employés, techniciens et agents de maîtrise) oraz kadre (cadre), i nie występuje tu kategoria socjo-zawodowa robotnik (ouvrier). Tabela opisuje najniższe wynagrodzenie, jakie przysługuje pracownikowi firmy objętej Układami Zbiorczymi Syntec .

Tutaj nadmienie, ze we francuskim systemie, osoba pracujaca na stanowisku okreslonym jako „robotnik” zarabia lepiej niż osoba ETAM czy employe, poniewaz Zwiazki Zawodowe często walczą – i otrzymują – różne dodatki.

Bulletin de paie czyli francuska karta płac

Na tej stronie znajdziecie świetnie omówiona kartę pracy osoby o statusie ETAM, pracującej pod ochrona Układów Zbiorczych Syntec, której wynagrodzenie brutto wynosi 2517 euro

Przyklad – karta płac

Dla porównania dorzucam przykład wynagrodzenia kadry, ta sama wysokość pensji, 2517 euro. W przykładzie który zmajstrowałam sama, jest błąd, oznaczony na żółto.  Po prostu nie potrafię wyliczyć CSG. Proszę przyjąć, że podane tu sumy zaznaczone na żółto powinny być o kilka euro wyższe. W przykładzie ze strony na która Was odsyłam jest wiele innych elementów, na przykład dni urlopu płatnego, premia wakacyjna, regularyzacja jakiejś sumy a nawet potrącenie innej sumy z pensji itp.

Chciałabym się skupić na podstawowych rubrykach karty płac – oraz koszcie pracy (czyli de facto różnicy w wysokości płaconych przez pracownika i pracodawcę składek socjalnych, wysokości naszej pensji i kosztu, jaki stanowi ona dla pracownika).

PS. Nad postem pracowałam sama, temat nie jest objęty żadnym prawem autorskim, i nie, nie zerżnęłam bezczelnie zagadnienia z podanej strony 🙂

Przypominam, ze wygląd końcowy karty płac zależy od programu, którego używa księgowa lub pracownik działu płac. Niektóre rubryki nie występują u kadr czy pracowników (employes), ETAM czy robotników. I w razie jakichkolwiek wątpliwości gorąco zapraszam do skonsultowania waszej karty plac z księgowa lub szefem.

Screen Shot 2017-06-23 at 16.28.21

Jakie składki socjalne i ubezpieczenia płacimy we Francji i czemu one służą

URSSAF MALADIE-MATERN.-INVAL. :
Ogólne ubezpieczenie tak zwane zdrowotne, pozwala wypłacać odszkodowanie w wyniku niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, niepełnosprawnością spowodowaną warunkami pracy, macierzyństwem i w krańcowym przypadku, rodzinie w wypadku zgonu ubezpieczonego.

CSA :
CSA jest składką, która powstała w roku 2004 i została zmodyfikowana w 2005. Dochody z tego tytułu idą do kasy wypłacającej odszkodowania lub zapomogi dla osób niepełnosprawnych oraz osób, które utraciły (lub tracą) autonomię (związane ze starością lub chorobami degeneracyjnymi).

URSSAF ACCIDENT DU TRAVAIL (AT-MP) – j
Jest składką placoną przez pracodawcę i służy pokrywaniu kosztow związanych z utrata zdrowia lub życia przez pracownika.

AF Taux réduit i taux complem.

Jest składka opłacana przez pracodawcę i odprowadzana do Kasy Zasiłków Rodzinnych (Allocation Familiale).

URSSAF ASS. VIEILLESSE PLAF i DEPLAF :

Ubezpieczenie emerytalne.

Dzis jeszcze przyszła emerytura kalkulowana jest na podstawie ŚREDNICH zarobkow z 25 najlepszych lat kariery 🙂  Wklejam ego linka i mysle sobie, ze Orwellowki Wielki Brat czuwa : przecież za parę lat po tym linku zostanie ślad w postaci wiadomości ERROR… Najlepsze w sensie najwyższych naszych zarobków. Nie cieszmy sie tak 🙂 nawet gdyby jakimś cudem udało nam się otrzymać maksymalne prawa do emerytury, to i tak wysokość emerytury będzie kalkulowana na podstawie 50% średniej powyższej sumy 🙂

PLAF i DEPLAF oznaczają „plafond” czyli pułap pensji, która objęta jest składka . Powyżej tego pułapu wchodzimy w TRANCHE B, czyli w druga transze i jak widzimy oprocentowanie spada (dla pracownika z 6.9% do 0.35 %  – dla ETAM i 0.40% dla kadry).

FNAL Fonds National d’Aide au Logement (FNAL) czyli składka odprowadzana przez pracodawcę , trafia do Kasy Zasiłków Rodzinnych I jest następnie dystrybuowana uprawnionym osobom w postaci dodatku mieszkaniowego (allocation lodgement).

CONTRIB. DIALOGUE SOCIAL

Z tej składki – we Francji – opłacana jest działalność związków zawodowych. Ok. Nie jest to zawrotna suma, w podanych przykładach zaledwie 0.40 centymów. Ale kiedy sobie czasem popatrzę na działalność NIEKTÓRYCH związków zawodowych, to bardziej przypominają mi one MAFIE niż Związek Zawodowy, więcej jest tu szantażu niż dialogu, ale to taka moja krótka uwaga.

ASSURANCE CHOMAGE TR A i B

Słynne ubezpieczenie na wypadek bezrobocia. Od siebie dodam : poważnie nie zaluje, ze akurat te składki płacę. Przydało mi sie juz w zyciu raz, dobrze wykorzystałam wówczas ten czas, gdy otrzymywałem zasilek dla bezrobotnych i chodzilam do szkoly robiąc francuski dyplom. W moim przypadku było to dobrze zainwestowane ubezpieczenie.

régime de garantie des salaires AGS :

Jest to składka placona przez pracodawcę, na wypadek upadku firmy. Z tego funduszu biora sie pieniadze na zasilek, dla osob, ktore traca prace w przypadku wlasnie likwidacji firmy.

AGRIC ARRCO

Czyli obowiązkowe ale i komplementujące  ubezpieczenie emerytalne. Czym sie rozni od assurance vieillesse ? Dzis jeszcze we Francji mamy coś, co nazwalabym emerytura podstawowa, coś jakby SMIC dla emerytow. Agric I Arrco zbierają składki na “uzupełnienie” tej kwoty.

CET : Contribution exceptionnelle et temporaire.

Aktualnie kadry płaca “kontrybucje tymczasowa i wyjatkowa” (powstalo  to w 1989 roku ale wciaz jest tymczasowe) czyli CET, ktore finansować ma Garantie Minimum de Points, czyli podtrzymanie ilosci punktow niezbędnych kadrom, ktorym zdarzyły sie przestoje w karierze i nie mają „wszystkich trymestrów”

APEC – Jest to Stowarzyszenie zawodowe kadr, finansowane bezpośrednio ze składek pracowników o statusie kadry.

AGFF. Czy zaskoczę Was, jesli napisze, ze to kolejna składka emerytalna ? Czy zaskoczę Was, jesli powiem, ze jest to składka, ktora ma zapewnić osobom ktore osiągnęły “stary” wiek emerytalny (62 lata) mozliwosc przejscia na emeryture, nawet jeśli legalny wiek dzisiaj dąży do 65-67 lat.

PREVOYANCE CADRE OBLIGATOIRE…kolejne ubezpiecznie , tym razem uzupełnia wspomniane wyżej odszkodowania w wypadku śmierci pracownika…

Mutuelle – czyli uzupełniające ubezpieczenie zdrowotne.
W moim przypadku, moim ubezpieczeniem zdrowotnym objęta jest również moja córka i mój mąż, ktory , jako pracodawca (ma własne firmy) placilby duzo wyższe ubezpieczenie indywidualne. Kiedy pisze “duzo”, to naprawde mam na myśli sumy około 6-8 razy wyższe niż moje aktualne ubezpieczenie.

I tak, moi drodzy, powoli zbliżamy sie do punktów, których wyjasnienie przychodzi mi z trudem.

Contributions sociales (CSG, CRDS). Czyli : kontrybucje społeczne.

Bo, rozumiecie, jakby wszystko co do tej pory przeczytaliśmy nie bylo wystarczajace.

Otóż – nie jest. Czytam o tym. I czytam. I naprawde nic mądrego wam o tym nie napisze, a tylko odeślę do linka:

  • contribution sociale généralisée (CSG) – To jest skladka na bardzo szeroko pojeta protekcje społeczna.
  • contribution au remboursement de la dette sociale (CRDS) – sama nazwe uważam za skandaliczna – kontrybucja w spłacie długu publicznego.

Jest to o tyle bardziej rażące, że CSG i CRDS płacą osoby, które pracują, które otrzymują zasiłki, które otrzymują dochody z tytułu posiadanych dóbr itp. CSG to w sumie 5,1% +2,4% od twojej pensji (czesc moe byc odciagnieta od podatku). W omawianym przypadku to ponad 200 euro!

W moim przykładzie Contributions sociales sa podkreślone na żółto, poniewaz nie potrafie ich obliczyc. Czesc mozna odliczyc od podatku a część nie, ale tez nie wiem jaka czesc. Z doswiadczenia wiem, ze suma Netto impossible, czyli ta, która deklarujemy w urzędzie podatkowym jako nasz dochód jest o kilka (nascie/dziesiat/set ? ) euro wyższa niż ta, ktora otrzymujemy jako pensje, salaire Netto I która wpływa na nasze konto.

CSG jest w ogole ciekawym podatkiem, pardon, kontrybucja i uważnie przygladam sie jej ewolucji.

A teraz krótkie podsumowanie jeżeli chodzi o koszt pracy.

Jak wynika z mojego niepełnego przykładu (ta różnica na nasza niekorzyść w przypadku CGS I CRDS) sprawia, że z pensji brutto 2517 euro, odciągane jest nam, pracownikom, u źródła prawie 22% na składki społeczne.

Jednocześnie pracodawcę nasza pensja kosztuje „nasze” początkowe 2517 euro plus 1105 euro składek społecznych, w sumie zatem cos ponad € 3,622 podczas gdy do naszej kieszeni trafia € 1,894

Przykład opisany w podanym wyżej linku jest trochę bardziej skomplikowany, ale ratio jest bardzo zbliżone. Porównałam to również z moja karta płac Ii faktycznie, błąd w sumie spowodowany jest CSG.

Czyli de facto,

Osoba, która zarabia brutto 30 tysięcy euro rocznie, otrzymuje na rękę netto około 22 tysięcy euro rocznie, a dla pracodawcy stanowi to inwestycje rzędu 44 tysięcy euro.

 

Jestem bardzo ciekawa, jak wygląda to w krajach, w których żyjecie.

2 myśli nt. „Bulletin de paie czyli francuska karta płac

  1. Monika

    Dobrze wiedzieć jak to wygląda w przypadku zatrudnienia, bo jestem na działalności (micro-entreprise), kiedyś napiszę u siebie dokładnie jak to jest. Składki procentowo wynoszą podobnie, ale mniej dostajemy w zamian, nie można np. iść na bezrobocie po zakończeniu działalności, nie ma mutuelle. Za to podatek dochodowy jest chyba sporo niższy. Ogólnie to chwalę sobie tę formę, choć nie jest oczywiście bez wad.

    Odpowiedz
    1. BabaJoga Autor wpisu

      Hej,
      Ach, podatki 🙂 To co opisałam w bileciku oo są wyłącznie składki i ubezpieczenia socjalne.
      Do podatków dojdziemy przy innej okazji.
      Dziś jeszcze we Francji płacimy podatki osobno i nie sa one uwzględnione w karcie plac.
      W praktyce zatem od podanej w przykładzie kwoty NETTO Imposable płacimy państwu jeszcze PODATEK DOCHODOWY 🙂
      Deklarujemy dochody miedzy kwietniem i czerwcem i miedzy sierpniem i wrześniem przychodzi do nas inny mega ważny we Francji dokument, ktory trzeba zachowac przez kilka lat : IMPOTS SUR REVENU

      Mialam przyjemnosc rowniez miec status auto-entrepreneur przez jakis czas, i przyznaje, ze to dopiero bylo niesprawiedliwe – obowiazywaly mnie skladki RSI, ktore tak naprawde nie dawaly zadnych uprawnien socjalnych – tak jak piszesz – bez praw do jakiegokolwiek odszkodowania w przypdaku bezrobocia, mutulelle musialam oplacac w pelnym wymiarze (ponad 100 euro miesiecznie). Ale tak jak piszesz, ma to swoje dobre i zle strony. We Fracnji status auto-entrepreneur bardzo ewoluował od tego czasu, chetnie poczytam, jak to sie dzieje za miedza 🙂
      Pozdrawiam !

      Odpowiedz

Dodaj komentarz